Bilgisayar teknolojisinin geçtigimiz yüzyilin son çeyreginden itibaren günlük yasamimizin bir parçasi olmayi basarabilecek kadar etkili ve hizli bir gelisim potansiyeli göstermesi, bu konu ile iliskili olarak bir çok çalisma alaninin ortaya çikmasina sebep olmustur. Bu alanlardan biri olan bilgisayar destekli mimari tasarim çalismalari, mimari tasarimin bilgisayar ortaminda gerçeklesmesini amaçlamaktadir.
Günümüzde bilgisayar, mimari çalismalarda çizimi hizlandiran ve çizim kalitesine belirli bir standart getiren, üç boyutlu modelleme, animasyon gibi görsellestirme imkanlari sunan yardimci bir araç olarak tanimlanmaktadir. Genel olarak ele alirsak; bilgisayar, çizim araci olarak, egitim ve ögretim araci olarak, etkilesim-iletisim araci olarak ve sunum araci olarak kullanilmaktadir.
Bilgisayari yeni bir tasarim ortami olarak kabul eden bir grup mimar ise bilgisayar teknolojisinin yapisini ve olanaklarini tanimlamak için disiplinler arasi çalismalar yapmaktadir. Bu mimarlar / mimari bürolar, bilgisayar programcisi, matematikçi, strüktür tasarimcisi gibi farkli disiplinlerden uzmanlarla birlikte çalisarak, parametrik tasarim, uzman sistemler gibi teknolojilere dayali ve her proje için yeniden kurgulanan tasarim yöntemleri gelistirmektedir.
Mimari tasarim sürecinde elektronik detay kütüphaneleri de bilgisayar teknolojisiyle birlikte kullanilmaya baslanan bir alternatiftir. Elektronik kütüphaneler hazirlandiktan sonra, mimari tasarim asamasinda tasarimciya hem zaman kazandirmaktadir, hem de standartlasmayi beraberinde getirmektedir.
Bununla birlikte mimari tasarim sürecinde, bilgisayar destekli üretim teknolojisinin katilmasiyla “dosyadan fabrikaya” olarak adlandirilan bir tasarim-üretim süreci kullanilmaya baslanmistir. Dijital ortamda gelistirilen tasarimin üç boyutlu modeli hizli prototipleme teknikleriyle çikti olarak alinabilmekte ve aktarilan bilgi CAD/CAM teknolojisiyle üretimi yönlendirmektedir.
Tasarim asamasinda animasyon tekniginin kullanilmasiyla, mekan kavrami tasarimci tarafindan daha net olarak tanimlanabilmektedir. Tasarimcinin, tasarim probleminden yola çikarak çizdigi her çizgi, zihnindeki karmasik düsüncelerin somutlasmasini, problemin degerlendirilebilecek hale gelmesini saglar. Çalisma maketleriyle kütle etütleri, plan çizimleriyle mekanlarin yatay düzlemde yan yana gelisleri, baglantilari, kesitlerle mekan içinde alt-üst, iç-dis iliskiler kurulur.
Bilgisayar teknolojisi mimarlik egitim ve ögretiminde de sürekli gelismektedir. Bu durumda mimarlik egitimi ve ögretiminde Autocad ve 3Dmax gibi programlarin kullanimi basta olmak üzere yeni teknikler/metotlar arastirilmaktadir.
Ögrenci bilgisayar teknolojisini kullanarak bir model üzerinde çalisma yaptiginda bu modelin sonuçlarini görebilmekte ve deneme-yanilma ile dogrulari yaparak ögrenebilmektedir.
Dünyadaki çesitli üniversitelerde ögretim üyeleri ve ögrencilere uygulanan anketlerde, bilgisayar ortaminda gerek yaratilan tasarimlarin üç boyutlu görsellestirilmeleri ile, gerekse anlatilmak istenen bilgi görsellestigi için daha kisa zamanda daha çok dogru ve kalici bilginin ilgi çekici bir ortamda verilebildigi saptanmistir. Bu durumda bilgisayar teknolojisinin, ögrencileri ögrenmeye motive eden bir ortamda hazirlandigi anlasilmistir.
Mimarlik programinda kullanilacak bilgisayar yaziliminin ve sisteminin seçiminde örnegin, teknik resim çizimi, modelleme, animasyon olusturabilme, strüktürel ve çevresel analiz yapabilme; kullanim ve ögreniminin kolayligi; diger donanimlara ve yazilimlara oldugu kadar tasarim sürecine uygulanabilirligi göz önünde bulundurulmalidir.
Özet olarak; mimari çalismalarda bilgisayar teknolojisi, tasarim probleminin gelistirilmesi ve sunumunda üç boyutlu modelleme; çizim, modelleme, render-foto gerçek görsellestirme; konstrüksiyon elemanlarinin görsellestirilmesi; üç boyutlu detay anlatimlari; strüktür tipolojileri; mekan aydinlatma düzeylerinin hesaplanmasi; yapi maliyetinin hesaplanmasi ve kentsel tasarimin bilgisayarla modellenmesi gibi bir çok konuda kolayliklar sunarak, tasarimciya yeni bir bakis açisi kazandirabilmektedir.
Ögr.Gör. R.Duygu ÇAY