Basit bir senaryo düsünün: Evde kullandiginiz internete bagli bir bilgisayariniz var. Aile bireyleri de bu bilgisayari e-posta kontrol etmek, internette sörf yapmak, oyun oynamak gibi amaçlarla kullaniyor. Bu da, bilgisayarinizin her biri farkli kullanim aliskanliklarina sahip olan birkaç kisi tarafindan kullanilmasi demek. Internetteki sayisiz reklam ve pop-up pencere sayesinde bilgisayariniz, kolayca casus yazilimlarla dolarak hemen bir hedef haline gelebilir.

Bir bilgisayarin yavaslamasinin farkli sebepleri vardir. Yetersiz disk alani gibi basit bir problem olabilecegi gibi, virüs veya casus yazilimlar gibi uç noktada problemler de olabilir. Bunu ögrenmenin en iyi yolu adim adim bu etkenleri elemek olacaktir.

Çok fazla yazilim

Çogu PC?nin karsilastigi bu problem, arka planda çalisan çok sayida program yüzünden ortaya çikar. Bu yazilimlarin her biri bellek ve islemci gücü harcar. Bilgisayarinizin bellegi ne kadar fazla olursa, programlarin yüklenme ve çalismasi için gereken süre azalacaktir. Daha fazla programi ayni anda çalistirabilmeniz de bu sayede mümkün olur.

PC?niz açildiginda bu kadar çok yazilim nasil yükleniyor olabilir? iTunes, QuickTi-me Real Player, Microsoft Office veya Adobe Reader gibi bazi yazilimlar kurulurken, arka planda çalisan araçlari da kurarlar. Bu araçlar asil yazilimin bazi eklentilerinin bellekte saklanmasini saglayarak daha hizli yüklenmesini saglar.

Bu araçlarin açilista çalismasini önlemenin üç yolu var. Ilki en basit yol, fakat geçici bir çözüm sagliyor. Görev çubugundaki ikona sag tiklayarak programdan çikabilirsiniz. Ancak bunu PC?niz her açilisinda yinelemeniz gerekiyor.

Diger bir yol ise ikona çift tiklayarak programin çalismasini saglamak. Daha sonra Options, Preferences veya Settings adiyla erisilebilen seçeneklerden otomatik baslamayi kapatabilirsiniz. Böylece açilista bu programlar sizi rahatsiz edemez.

Bazi yazilimlar ise baslangiçta çalisma durumunun dogrudan ayarlanabilmesine izin vermez. Bu durumlarda gelismis taktikler kullanarak bunu önleyebilirsiniz.

Sirasiyla Baslat ve Çalistir? a tiklayin. Buraya msconfig yazarak çalistirin. Baslangiç sekmesinde açilista çalismasini istemediginiz programlarin adinin yanindaki isareti kaldirarak sisteminizi yeniden baslatin.

Yetersiz bellek

Eger Word, Internet Explorer, Photoshop, MSN Messenger gibi yazilimlari 128 MB bellege sahip bir bilgisayarda ayni anda çalistirirsaniz, bilgisayariniz yavasligiyla size kabus yasatabilir. Hatta PC?nizin kilitlendigine bile sahit olabilirsiniz. Bu durumda daha fazla bellege ihtiyaç duyarsiniz. Size tavsiyemiz en az 256 MB bellege sahip bir bilgisayar kullanin.

Yetersiz disk alani

Sistemi yavaslatan sebepler arasinda bellek kadar önemi olan bir faktör de disk alanidir. Eger isletim sisteminiz sürekli olarak yetersiz sanal bellek hatasi veriyorsa, bilgisayariniz geçici dosyalari saklamak için sabit diskinizi kullaniyor demektir.Windows yetersiz alan hatasi verir, çünkü etkili bir sekilde çalisabilmek için genis bir disk alanina ihtiyaç duyar. Windows?un gerektirdigi bu alana sanal bellek adi veriliyor.

Eger bol bos alana sahip bir sabit diskiniz olmasina ragmen bu tip bir hata aliyorsaniz, tüm verilerin ana diske yazilmasi sorun olabilir. Windows?un kurulu oldugu C: sürücüsü program dosyalarini depoladigi gibi sanal bellege de ev sahipligi yapar. Eger C: sürücünüze kisisel dosya, resim ve videolarinizi saklamaz ve sürücüde daha fazla bos alan kalmasini saglarsaniz, bu problem ortadan kalkar.

Daha iyi bir alternatifse tüm dosyalarinizi ikinci bir disk bölümünde saklamaktir. Örnegin D: sürücüsünde saklayarak, C: sürücüsünü rahatlatabilirsiniz. Ancak bunun için sabit diskinizde birden fazla bölüm olmasi gerekir. Bunu kontrol etmek için Bilgisayarim?i açarak kaç tane sabit disk bölümü veya sabit disk oldugunu görebilirsiniz. Eger iki ve fazla sürücü ikonu yer aliyorsa verilerinizi buraya aktarabilirsiniz. Eger yeterli alaniniz yoksa daha büyük bir sabit disk almaktan baska sansiniz yok.

C: sürücüsünde alan kaplayan dosyalari ararken Belgelerim içerisindeki dosyalara bakmayi unutmayin. C: sürücüsünde yer alan Belgelerim klasörünü, asagidaki yöntemle baska bir sürücüye aktarabilirsiniz.

1- Belgelerim klasörüne sag tusla tiklayin ve Özellikler?e tiklayin.
2- Hedef klasör yeri altinda, Tasi ya tiklayin ve yeni yerlesim bölgesini seçin. Yeni klasör olustur?a tiklayarak Belgelerim adli bir klasör olusturun ve OK kutusuna tiklayin.
3- Karsiniza gelen uyari penceresinden isleme onay vererek dosyalarinizin yeni sürücü veya klasöre tasinmasini sagladiniz. Artik Belgelerim klasörünüz istediginiz yeni yerde.

Gereksiz programlari kaldirin

Sisteminizde kurulu olan çok sayida program bilgisayarinizi yavaslatabilir. Farkli ekran koruyucular, programlarin deneme sürümleri, kurulum için bizi cezp edebilir. Ancak kullanmadiginiz programlari sisteminizden kaldirmayi unutmayin. Belirli bir programi sistemden kaldirmak için, Kontrol Paneli altindan Program Ekle/ Kaldir ikonuna tiklayin.

Sabit diski birlestirin

Disk birlestirme özelligi, sabit diskin üzerinde farkli yerlerde parça parça saklanan dosyalari birlestirerek, bu dosyalara daha hizli erisilmesini saglar. Sik kullanilan dosyalar daha kolay parçalanarak sabit diskinize dagilir. Bu da dosyanin yeniden çalistirilmasi esnasinda PC?nizin yavas islemesine sebep olur.Windows Disk Birlestiricisi bu konuda yardiminiza kosarak, bu dosyalarin tek parça halinde saklanabilmesini saglar. Sik bilgisayar kullaniyorsaniz, sabit diskinizi haftada bir birlestirmenizde fayda var.

Virüsler, casus yazilimlar

Bilgisayara virüs veya casus yazilimlarin girmesi hosnutsuz bir durumdur ve ne yazik ki bela yaratmak disinda bir islevi yoktur. Bu yazilimlar dosyalarinizi çalismaz hale getirebilir, silebilir veya sisteminizi yavaslatabilir. Norton gibi bir anti virüs yazilimi ve Microsoft AntiSpyware gibi bir casus yazilim temizlik araci kurmak isinize yarayacaktir.

En hizli ne kadar hizli?

Gün geçtikçe daha hizli bilgisayarlar piyasaya çikiyor. Bunun sebebi, daha etkili bilgi islem gücüne duyulan ihtiyaç. Ancak gereksiz harcama yapmak istemiyorsaniz, yeni donanim satin almadan önce ihtiyaçlarinizi belirlemelisiniz. Hizli bir islemci video isleme için isinize yarayabilirken, yeni bir ekran karti oyun keyfinizi artiracaktir. Daha fazla bellek ise genel performansi etkiler.

Gerek duymadiginiz hiz için harcama yapmaniz çok mantikli degil, her zaman daha hizli bilgisayarlar varolacaktir fakat bu gerçekten ihtiyaç duydugunuz sey olmayabilir. Daha da önemlisi, PC?niz yavaslamasi ihtiyaçlariniz arttigi anlamina da gelebilir.

bilgisayar.NL
Aytun Çelebi